2- Hizmet (Gülen) Hareketi Üzerine

 II-Tr. Hizmet Topluluğuna Dair Şahsi Mülahazalar (2/2)

(Bu yazım ilk olarak 23.09.2021’de www.munferit.net ‘te yayınlanmıştır. Bu bloğumda 15.02.2026’da paylaştığım yazımın ise ikinci ve son bölümüdür)

**************

6) Zaman gazetemizin epeyi önce dağıttığı iki ciltlik muhtasar Osmanlı Tarihi kitabında okuduğum, Osmanlı devletinin Karamanoğulları beyliğine hücum ederek  Karamanoğulları Beyliğini ortadan kaldırmasının şer’î altyapısını ve mazeretini oluşturan şu ulema ictihadını hala hatırlarım:

“Mânï-i Gazâ’ya karşı Gazâ, Gazâ-i Ekber’dir!”

Karşısındakini “mani-i gaza”, yani benim gaza ve cihadıma mani oluyor

şeklinde bir Şeyhulislam fetvasıyla damgalayıp, arkasından da ona karşı

gaza etmek “gaza-i ekber”dir, yani en büyük gazadır, en büyük cihattır

deyip, defterini dürüyor.

Bizim klasik, geleneksel Sünnî akîdemizde devlet olmazsa olmazdır. Biz devletsiz edemeyiz! 

Devlet-i ebed müddetbizim nihâï gâyemizdir…!

Devlet, bizim geleneksel Sünnî ulemamızın kızıl elma’sıdır!

İslam’ın uzak geçmiş asırlarını, yakın geçmiş asırlarını, oldukları yerlerde

ve zamanlarda bırakalım. Olan oldu, yaşanan yaşandı ve hepsi tarihin tozlu raflarında yerlerini aldılar.

Rabbimiz Kur’an’ın Bakara suresinin 134.cü ve 141.ci ayetlerinde, iki defa ve tamamen aynı kelimelerle şöyle diyor :

بسم... تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْۚ وَلَا تُسْـَٔلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ. 

“İşte bunlar bir ümmetti, gelip geçtiler. Kazandıkları kendilerinindir. Sizin kazandıklarınız da sizin olacaktır. Siz onların yapıp ettiklerinden sorguya çekilmeyeceksiniz.”

7) Asrımıza, günümüze gelelim ve yeri gelmişken, Mustafa Kemal ve silah arkadaşları üzerine de

birkaç kelam edelim.

Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye, batı karşısında evvela harp meydanlarında mağlubiyetler almaya başlayınca ve buna binaen toprak kayıpları başlayınca, Saray ve devlet erkânı, haliyle, bu konuya eğildiler, çareler aradılar, tedbirler geliştirmeye çalıştılar.

Ne yaptılarsa olmadı. Mağlubiyetler ve toprak kayıpları durdurulamadı.

Devlet gittikçe zayıfladı, kuvvetten düştü, küçüldü, sonunda da hâk ile

yeksân olup tarihe karıştı.

Ulemamız bu uzun inkıraz/yıkılma sürecini “boyunduruğun yere bırakıldığı son üç asır” tabiriyle ifade ediyor!

• Tanzîmât Fermanları, 
• Islahat Fermanları, 
• Gülhane Hatt-ı Hümayûn’ları,
• Vak’a-i Hayriyyeler, 
• Nizam-ı Cedid’ler, 
• Asakir-i Mansure-i Muhammediyye’ler, 
• Mecelle’ler, 
• Meclis-i Mebûsânlar, 
• Meşihat-i İslamiyyeler,
• Mekteb-i Sultanîler, 
• Mekteb-i Tıbbiyyeler, 
• Mekteb-i Mülkiyyeler,
• Mühendishane-i Bahri-i Hümayûnlar,
• Mühendishane-i Berri-i Hümayûnlar,
• vesaire... 
• bütün bu ve benzeri modernleşme ve çağa ayak uydurma çabaları ve gayretleri kifayet eylemedi, yeterli olmadı ve kendisini Devlet-i Ebed Müddet addeyleyen, kabul eden Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye göçtü gitti.

Bilhassa Devlet-i Aliyye’nin son asrında, bu işlere kafa yoran, her saf ve sınıftan, Osmanlı okumuş yazmışları, münevverleri arasında, kuvvetli bir damar olarak, “dinin terakkiye mani olduğu” tezi vücud buldu ve yaygınlaştı.

Bu konu, müdafileri ve muarızları arasında, uzun müddet tartışıldı ve bu “din terakkiye manidir” damarı varlığını, kökleşerek sürdürdü.

*İttihad ve Terakki Fırkası içinde de bu tez yaygın olarak savunuluyordu.

Mustafa Kemal ve silah arkadaşları da zaten gökten zenbille yeryüzüne

inmediler.

Onlar, Osmanlı Erkan-ı Harbiyyesinin (Genel Kurmayının) en parlak ve

donanımlı kurmay zabitânı idiler. Amma, kafaları ve gönülleri din, yani

İslam konusunda karışık idi.

Kendi zihin ve gönül dünyalarında ciddi gelgitler yaşıyorlar, dini, yani

İslam’ı, hem kendi hayatlarında, hem de cemiyet hayatında nereye

koyacaklarını net olarak bilemiyorlardı.

Hatta bunlardan, Pozitivizm’i benimseyen bazıları için ise, din çoktan gündem dışıydı, yani i’rabdan mahalli yok idi!

Eğri oturup, doğru düşünmeli, doğru akletmeli, elimizi vicdanımıza koymalı, insafı elden bırakmadan empati yapmalıyız.

Bu insanlar uzaydan gelmediler. Çağdaşları olan Batı’daki fikir

akımlarından etkilenerek, dini terakkiye mani görürken, içinde doğup büyüdükleri Osmanlı cemiyyetini esas alıyorlardı.

Hurafelerle, kocakarı masallarıyla, cehaletle, üfürükçülükle, cincilikle,

yeniliklere ve yenileşmeye muhalif ham softa ve kaba yobazlıkla ve benzeri sayısız illetlerle mefluç (felç olmuş) vaziyetteki Osmanlı müslüman cemiyetine bakıyorlardı...

Osmanlı müslüman cemiyyetinin bu haline dair hazîn ifadeleri, İslamcı

şairimiz Mehmet Akif’in şiirlerinde mebzul (bol) miktarda görebiliriz.

Asırlar içinde değişemeyen, kendini yenileyemeyen, güncelleyemeyen

cemiyet, giderek kokuşmuş ve maddeten ve manen çürümeye yüz tutmuştu.

Bu ictimaî gerileme kendiliğinden ve kendi kendine pat diye bir anda

meydana gelmedi.

Saray, yani Saltanat ve buna bağlı devlet erkânı ve ULEMA VE MEŞAYİH, özelde Osmanlı müslüman cemiyyetini, genelde de, hakimiyyeti altında tuttukları Arap ve diğer bütün müslüman teb’ayı ve cemiyyetteki İslamî hayatı dondurdular, kokuttular, yozlaştırdılar ve çürüttüler.

Burada kasdettiğim bizatihî İslamın kendisi değil, Osmanlı cemiyyetinin

müslümanlığıdır. Yani, din değil, İslam değil, dinin, yani İslam dininin

cemiyyet hayatında ete kemiğe bürünmüş hali olan müslümanlık dondu, donuklaştı, kokuştu.

Benim gözümde diyanet, dinin ete kemiğe bürünüp, cemiyet hayatında

görünmesidir.

Devlet-i Aliyye yıkılıp, onun enkazından bir TC Devleti’nin kurulması aşamasına gelindiğinde, son Osmanlı münevverlerini teşkil eden M. Kemal ve silah arkadaşlarının zihinleri ve gönülleri işte bu mes’elelerle meşgul idi.

Ve MAALESEF yaşadıkları acı tecrübeler, devletin sür’atle yıkıma gidişini durduramayışları, Balkanlarda ve diğer bütün cebhelerde şahid oldukları

mezalim ve daha birçok acılar ve hatalar ve bunlara bağlı muazzam toprak kayıpları onları dine, yani İslama uzak hale getirdi.

Devlet-i Aliyye’yi yıkan Batılı güçlerin, biz Müslüman Türklere ve Kürtlere

ve Anadolu’nun bilumum Müslüman halklarına, şu küçücük Anadolu coğrafyasını dahi çok görerek, bırakmak istemediklerini, sağını, solunu, ötesini, berisini işgal ettiklerini, Yunan’a işgal ettirdiklerini ve son bir gayretle son Karakol dediğimiz Anadolu’yu M. Kemal ve silah arkadaşlarının askeri dehalarıyla ve önderlikleriyle nasıl kurtardığımızı, yani İstiklal Harbimizi iyi öğrenmemiz boynumuzun borcudur. 

Anadolu’nun kurtarılması için ne bedeller ödendiğini asla unutmamamız gerekir.

Bu konuyu çok ama çok iyi anlamamız lazım.

Yani, bu insanların neden dine uzak kaldığı/uzak durduğu ve dolayısıyla da, kuruluşuna liderlik ve öncülük ettikleri Türkiye Cumhuriyeti devletini

dindarlardan neden sakındıkları konusunu çok iyi tahlil etmemiz ve bu

kadronun zihni arka planını çok iyi teşhis ve tespit etmemiz lazım…

8) Bu öyle, kolayca, “Efendim, onlar dinsizdiler, din düşmanıydılar. Bu

sebeple yeni TC Devletini dinden ve dindardan uzak tuttular” demekle işin içinden çıkamayız. Bunu demek kolaycılıktır, mes’elenin künhüne, aslına, iç yüzüne HİÇ AMA HİÇ vakıf olmamaktır, tabir-i diğerle MOLLALIKTIR!. İşin aslını astarını anlamadan, dinlemeden, kafa yormadan, incelemeden, basmakalıp işkembe-i kübradan atmaktır (konuşmaktır, yazmaktır).

*Bu insanların neden dine ve dindara cephe aldıklarını, neden dini, yani

İslamı terk ettiklerini, neden dine ve dindara karşı olduklarını çok ama çok ciddi olarak araştırmalı ve anlamalıyız.

Bugün de dine küskün, dine mesafeli, dine uzak toplum kesimlerini anlamak istiyorsak, evvela empati yapmalıyız. Kendimizi onların yerine koyup, onların zihin ve gönül dünyalarını doğru anlamaya, doğru okumaya, doğru çözmeye gayret etmeliyiz. Onların gözünde nasıl göründüğümüzü anlamak zorundayız. Basmakalıp ahkam kesmekle, beylik laflar üretmekle olmaz bu işler.

Ne TC Devletini kuran kadro uzaydan geldi, ne de Türkiye’nin dine ve

diyanete bîgane ve kayıtsız kesimleri uzayda yaşıyorlar.

İğneyi kendimize, çuvaldızı başkasına batırmakla mükellefiz. “Urfa’da Oxford vardı da biz mi gitmedik?” demiş, diyenlerden biri. Doğru demiş!

Aynen öyle de, “memlekette, dünyayı ve çağını doğru okuyan, doğru

yorumlayan ve buna istinaden, buna doğrudan bağlı olarak da, dinini doğru okuyan, doğru anlayan, adam gibi adam, müslüman-lar var mıydı da, bu insanlar dine küstüler, dindara cephe aldılar?’’.

Şuna samimiyetle inanıyorum; Yaşadığı dünyayı doğru okuyamayan, doğru çözümleyemeyen, doğru değerlendiremeyen, gerek kendi toplumunu, gerekse dünya insanlığını doğru tanıyamayan, Türkiye’nin ve muasır dünyanın geldiği noktayı doğru anlayamayanlar dini de doğru anlayamazlar.

Bu, dün, yani Osmanlı’nın son asrında, TC Devleti’nin kuruluş hengamesinde böyle idi. 

Bugün de böyle. 

Yarın da böyle olacak…

Eğer biz müslümanlar, dünyamızı ve çağımızı adam gibi doğru okuyabilseydik, son dönem Osmanlı münevverleri, aydınları dine düşman olmazlardı. Bugünün Türkiye’sinin dine mesafeli kesimleri de din ile barışık olurlardı.

Tabii bu durum, sadece biz müslümanlarla alakalı bir durum değil.

Hristiyan alemi de bu dertten muzdarib idi. Hristiyan alemi 400 sene evvel, Reform ile, Protestantizm ile, Katolisizmin, yani Kilisenin saltanatını ve tahakkümünü kırdı. Amma bu uğurda büyük acılar çektiler, büyük bedeller ödediler, büyük bunalımlar yaşadılar. Onların tarihî tecrübesi onları bağlar.

Amma, bize de oradan, yani Batı’dan alınacak dersler olmalı ve vardır.

Netice itibariyle, insanoğlunun din karşısındaki tavrı ve din ile olan

münasebetleri, dine yaklaşımı, bütün coğrafyalarda ve toplumlarda, tarih

içinde üç aşağı beş yukarı birbirine benzer. 

Bu yüzdendir ki, Rab, Adem

atamızdan bu yana, insanlığa her devirde rasuller ve nebiler göndermiş.

Son asırda, dünya ölçeğinde insanlığın giderek dinden soğumasında, dinden uzaklaşmasında, giderek daha fazla insanın dinsizleşmesinde, ateizmin bu denli yaygınlaşmasında din adamları güruhunun (Hristiyanlıkta Ruhban sınıfının, bizde de Ulema taifesinin) dahli ve kusuru ve günahı çok büyüktür çok...

Bu noktada, Cumhuriyeti kuran kadroyu, yani M. Kemal ve silah

arkadaşlarını, dine ve dindara muhalefetleri yüzünden haklı görmüyorum.

Amma mazur görüyorum.

Maalesef, onların muasırı, çağdaşı olan dindarlar, onların din ile barışık

olabilmelerine imkan vermeyecek derecede ham softa ve kaba yobaz idiler.

Fildişi kulemizden inip, hayal alemlerinden uyanıp, yani intibaha gelip, gerçeklerin çıplaklığıyla sarsılmak durumundayız.

*M. Kemal’ın Bedîüzzaman’ı Ankara’ya, Meclise daveti, bana göre, benim tarih okumama göre, büyük bir şans idi, büyük bir imkan idi.

Said-i Nursi Üstadımız, bana göre, o büyük şansı değerlendiremedi, heba etti...

‘’Paşa! Paşa! Kainatta en büyük hakikat imandır, imandan sonra namazdır.

Namaz kılmayan haindir, hainin de hükmü merdudddur’’ diyerek, namazı bahane edip, amiyane tabirle, herife posta koydu ve çekti gitti.

Bana göre, büyük ve tarihi bir fırsatı fevt etti, kaçırdı.

9) O kadro, ne kadar dine ve diyanete lakayd ve mesafeli olsalar da, netice itibariyle hepsi de Osmanlı bakiyesi idiler.

Üstad Said Nursi, eğer onların aralarında kalsaydı, onların bazı aşırılıklarını kavl-i leyyin (yumuşak söz) ile, törpüleyebilirdi, yumuşatabilirdi.

Hem o kadronun nezdinde kendisine karşı beslenen hürmet ve ta’zim

hissiyatını ve tavrını yitirmezdi, hem de, M. Kemal’e posta koyarak çekip

gittikten sonraki on yıllar boyunca, kendisine ve şakirdlerine olan o

zulümler yaşanmazdı.

Üstad Hazretleri, hayatını ve bütün varını, yoğunu, kendi güzel tabiriyle

“Hizmet-i İmaniyye ve Kur’aniyye”ye adadı.

Amma, unutmayalım ki, o da son tahlilde İslam devleti diyordu. Bunu

bilmemeniz mümkün değil. Zira, bu bir sır değil ve bunu bilmek için

müneccim olmaya da hacet yok. O hazret de devletçi idi.

Buradan Fethullah Hocaefendi’ye geçelim;

Fethullah Hocaefendi de, bütün ilmine, irfanına, Allah vergisi onca üstün meziyyetlerine ve faziletlerine rağmen, hem samimî bir Türk

milliyyetçisidir, hem de samimiyyetle İslam devletinden yanadır.

Bu bağlamda, hem Üstadımız, hem de Fethullah Hocamız, son tahlilde devlet diyen, orta ve/veya uzun vadede devleti ele geçirmeyi hedefleyen muhterem Sünni alimlerimizdendirler.

Bunun için izah ve isbata eminin gerek duymazsınız. Eğer bu noktada, yani her iki Üstadımızın da devletçi oldukları noktasında izah ve isbata hacet duyuyor iseniz, hem Üstad Hazretlerini hem de Hocaefendi’yi hiç tanımamışsınız demektir!

Diyeceksiniz ki, “Yahu Abdullah kardeşim! Neden habire devlet, devletçi, devlete talip olma, devleti ele geçirme deyip duruyorsun? Devlete talip olmak niye suç olsun ki?”

Şundan dolayı sabah beridir size dil döküyorum, affınıza sığınarak

malumatfuruşluk ediyorum, bilgiçlik taslıyorum! Sizi ikna etmek gibi bir

ısrarım da yok!

Bu mes’elelere kafa yoran biri olarak, İslamcı şairimiz Necib Fazıl’ın tabiriyle, bu işin fikir çilesini çeken biri olarak, fikriyyat ve hissiyatımı sizinle paylaşma lüzumuna inandığım için yazıyorum.

Zira, bu güzîde Hizmetkâr topluluğunun son dönemde maruz kaldığı bu korkunç zulümler ve gadirler beni cidden çok dâğidâr ve perişan ediyor. Üzülüyorum.

Hep dediğim gibi, bu güzel hikaye böyle bitmemeliydi. Bu şiirin kafiyesi

böyle konmamalıydı.

Maalesef, bu Hizmet Kervanına “kervancıbaşı”lık edenler Türk gibi

başladılar, Türk gibi bitirdiler. Yazık ettiler…

İslamcılık ve siyasi İslamcılık, özünde ayni şeydir.

Devleti, her ne yolla ve yöntemle olursa olsun ele geçirmeyi, arkasından tepeden tırnağa devleti dönüştürerek İslamileştirmeyi, bununla beraber ve peşi sıra toplumu devlet gücüyle tepeden zorlayıp İslamileştirmeyi hedefler.

Türkiye’de istisnasız bütün tarikatlar, cemaatlar, Erbakan’ın Milli Görüş

Partileri ve Akp, İslamcı damarı teşkil ederler.

Üstad Bediüzzaman ve Fethullah Hocaefendi, her ne kadar, alenen İslamcıyız demedilerse/demiyorlarsa da, devlete sahip olma gaye-i hayalleri olduğu için, son tahlilde onlar da İslamcıdırlar.

“Yok aslında birbirimizden farkımız, ama biz Nur/Hizmet Cemaatiyiz!”...

Üstadımız hem “Maddi kılınç kınına girmiştir. Bu zamanda medenîlere galebe ikna iledir” der, hem de “devletin İslamileştirilmesi için toplumun yüzde şu kadarının iman probleminin hallolunması gerekir” der.

Hocaefendi’nin de devletin İslamileştirilmesine yönelik epey sohbetleri vardır. Arayıp, bulup, dinleyebilirsiniz. İnternette de bolca mevcuddur.

Sünni ulemamız bu devlet saplantısından kurtulmadıkça, bizim de başımız dertten kurtulmayacak.

10) Halbuki, Türkiye’de devleti ele geçirme yönünde harcanan emekler, devletin halihazırdaki sahipleriyle iyi geçinmeye harcansaydı, onların meramı anlaşılsaydı, neden devleti dindarlardan sakındıkları, devletin stratejik kadrolarını dindarlarla paylaşmaya neden yanaşmadıkları araştırılsaydı ve bunlara yol açan sebepler izale edilebilseydi, yani onlarla aramızdaki güven bunalımı giderilebilseydi, onlara güven verebilseydik, onlarla gül gibi geçinir giderdik ve hakkaniyet ve liyakat ölçüsünde dindarlar da devletin önemli ve hassas ve hayati kadrolarında istihdam edilirlerdi.

Amma, buna yanaşılmadı. Aksine, mahrem hizmetler, mahrem imamlıklar, mahrem ağabeylikler, mahrem vazifeler ihdas edilerek, heriflerin gözleri gibi sakındıkları bürokratik kadrolara inatla ve ısrarla sızılmaya çalışıldı.

Hem de büyük bir hırs ve açgözlülükle...

Hulasa-i kelam, bizi bitiren bu mahrem hizmetlerdir, mahrem imamlıklardır, mahrem imamlardır... Gerisi laf-ü güzafdır...

Bütün Hizmetkâr kardeşlerimizin, başımıza bu musibetlerin neden geldiğini düşünmeleri, buna kafa yormaları ve bu mahrem hizmetler denilen faaliyetlerin bizim canımıza okuduğunu fark etmeleri, anlamaları gerekir.

Yanılıyorsam eğer, her şeyin en iyisini bilen molla ağabeylerimiz beni ikna

etsinler...

Saygılarımla,

Abdullah Erdemli 

İsviçre